صفحه اصلی
آموزش
درباره ما
صفحه اصلی
سرمایه گذاری
آموزش
درباره ما
مقالات آموزشی
خانهآموزش بورسمقالات آموزشی

اقتصاد کلان Macroeconomics

بررسی روابط اقتصادی و متغیر‌هایی مانند تولید، مصرف، پس‌انداز، سرمایه‌گذاری، درآمد، رشد اقتصادی و تورم در سطح کلان، تحت عنوان حوزه‌ای به نام اقتصاد کلان صورت می‌گیرد. به زبانی ساده اقتصاد کلان به بررسی عملکرد اقتصاد در سطح کلان می‌پردازد. موضوعات مهمی دیگری مانند سطح اشتغال، میزان تولید کل، صادرات،‌ ارزش واحد پولی و مباحثی از این دست نیز در اقتصاد کلان مورد بررسی قرار می‌گیرد. در این مقاله با ما همراه باشید به جزییات چیستی اقتصاد کلان و اهمیت آن بپردازیم.

اقتصاد کلان چیست؟

پیش از ورود به موضوع اقتصاد کلان و جزییات آن باید به تعریفی ساده اما جامع از اقتصاد برسیم. به زبانی ساده باید گفت که اقتصاد، علم و ابزار استفاده بهینه‌ی انسان از منابع محدودش است. اقتصاد یک حوزه‌ی اجتماعی فرهنگی نیز هست. علمی که با تولید، توزیع و مصرف کالاها و خدمات پیوند خورده است. ۴ مولفه‌ اصلی اقتصاد عبارت‌اند از: زمین، نیروی کار، سرمایه و کسب و کار. اقتصاد به طور کلی از ۲ جهت و دیدگاه مورد بررسی قرار می‌گیرد که آن‌‌ها را با نام‌های اقتصاد کلان و اقتصاد خرد می‌شناسیم. به بخشی از مطالعات اقتصادی که به مطالعه عوامل کلی اقتصاد و نحوه تعامل آن‌ها می‌پردازد، اقتصاد کلان می‌گویند. منظور از عوامل کلی اقتصاد، پدیده‌های اقتصادی همچون تورم، سطح قیمت، نرخ رشد اقتصادی، درآمد ملی و تغییرات وضعیت بیکاری در سطح کشوری و بین‌المللی است. اقتصاد کلان به موضوعاتی همچون قیمت‌ها، مقدار خرید، فروش، هزینه، درآمد و … در سطح بنگاه‌ها و بازار‌های فردی نمی‌پردازد و این مولفه‌ها در اقتصاد خرد مطرح می‌شوند. تحقیقات اقتصاد کلان به دو دسته متمایز از هم تقسیم می‌شوند. رشد بلند مدت اقتصاد که به تجزیه و تحلیل مباحثی سالیانه‌ای همچون درآمد ملی و تغییرات کلی در سطح اشتغال می‌پردازد و همین طور چرخه تجاری کوتاه‌ مدت که به فاکتورهای تاثیرگذار بر اقتصاد در چهارچوب زمانی کوتاه‌مدت می‌پردازد.

تاریخچه و مکاتب فکری اقتصاد کلان

مفاهیم و موضوعات اقتصاد کلان از دیرباز مورد بحث و گفت‌وگو بین دانشمندان و خردورزان قرار گرفته است. موضوعات بحث برانگیزی همچون تجارت، قیمت‌ها، رشد و بیکاری سابقه و قدمت زیادی دارد. با این وجود واژه‌ اقتصاد کلان چندان قدمت ندارد و به دهه ۱۹۳۰ بازمی گردد. زمانی که جان مینارد کینز و انتشار کتابش (نظریه عمومی اشتغال، بهره و پول) سعی کرد علت بی‌کاری کارگران و عدم فروش کالاها را توجیح کند. پیش از فعالیت‌های کینز، اقتصاددانان تفاوتی بین اقتصاد خرد و کلان قائل نمی شدند. به عبارتی همان اصول اولیه اقتصاد خرد که شامل عرضه و تقاضا بود را به معضلات سطح کشور نیز اعمال می‌کردند. در طی قرن ۲۰ ام، اقتصاد کینزی، به مکتب‌های فکری دیگری نیز منشعب شد. که در ادامه به برخی از آن‌ها می‌پردازیم.

مکتب کلاسیک

مکتب کلاسیک اقتصاد کلان، بر این دو باور استوار است. اول آن که نرخ‌ها و قیمت‌ها متغییر هستند و دوم آن که بازارها تمایل به شفاف شدن دارند. این مکتب به دست‌های نامرئی بازار اعتفاد دارد که در واقع همان نیروی عرضه و تقاضا است. لازم به ذکر است که جان مینیارد کنیز یکی از اصلی‌ترین منتقدان این نظریه بود.

مکتب کلاسیک جدید

مکتب کلاسیک جدید، یکی دیگر از مکتب‌های اصلی اقتصاد کلان است که همراه با کینزی جدید یا نیو کینزی‌، عموما بر با هدف ترکیب مبانی اقتصاد خرد در اقتصاد کلان ایجاد شده است تا تناقض‌های میان این دو حوزه را حل و فصل نماید. اقتصاددانان کلاسیک جدید براین باورند که بیکاری افراد در اغلب اپقات، داوطلبانه است. اقتصاددانان کلاسیک جدید، عرضه و تقاضا را نتیجه فعالیت‌های اقتصادی و منطقی خانوارها و بنگاه‌ها می‌دانند.

مفاهیم اقتصاد کلان

مفاهیم مطرح شده و دامنه اقتصاد کلان، بسیار گسترده و شامل بخش‌های بسیار زیاد و متمایزی است. عمده‌ی این مفاهیم به ‌طورکلی شامل مجموعه سیاست‌های مالی و پولی و رشد اقتصادی و حتی پیش بینی تغییر آن‌ها در آینده می‌شود. در ادامه به مهم‌ترین آن‌ها می‌پردازیم:

مدل عرضه کل و تقاضای کل

مدل عرضه و تقاضای کل (Aggregate Supply-Aggregate Demand)که با AS-AD هم شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین مدل‌های موجود در اقتصاد کلان است. در این مدل با توجه به تعادل در عرضه کل و تقاضای کل، سطح تولید حقیقی و سطح قیمت در قالب نمودار به نمایش گذاشته می‌شود. نمودار عرضه و تقاضای کل از پرکاربردترین مفاهیم و ابزارها برای مدلسازی اثرات سیاستگذاری‌های اقتصاد کلان می‌باشد. شیبی که در این نمودار نمایش داده می‌شود، نشان دهنده تغییر قیمت کالا با کاهش یا افزایش تقاضا است. شیب منحنی تقاضای کل نزولی است و این بدان معنا است که در سطوح قیمتی پایین‌تر، تقاضای حقیقی برای میزان تولیدات بیشتر می‌شود. یکی از نکات بسیار مهم در این مدل این است که منحنی عرضه کل در بلند مدت عمودی است. چراکه میزان تولید نه توسط سطح قیمت بلکه وسط مقدار سرمایه و نیروی کار و سرمایه در دسترس تعیین می‌گردد. بنابراین انتقال منحنی تقاضای کل بر تولید و اشتغال بی‌تاثیر و بر سطح قیمت اثرگذار است. در سمت مقابل، در کوتاه مدت، منحنی عرضه کل افقی است.

نظریه مقداری بودن پول

نظریه‌ی مقداری پول (Quantity Theory of Money) که به اختصار QTM هم نامیده می‌شود، یکی از مفاهیم اصلی اقتصاد کلان است. این نظریه استدلال می‌کندکه رابطه‌ی مستقیمی بین سطح قیمت کالا و خدمات فروخته شده و مقدار پول موجود در اقتصاد برقرار است. براساس نظریه مقداری بودن پول بیان می‌کند که اگر مقدار پول موجود در اقتصاد دو برابر شود، قیمت کالا و خدمات نیز ۲ برابر می‌شود و در نهایت به تورم می‌گردد. یکی دیگر از استدلال‌های این نظریه آن است که زمانی که پول بیشتر از حد لازم در اقتصاد عرضه شود، ارزش نهایی و واقعی آن مانند کالاهای دیگر کاهش میابد.

فرمول نظریه مقداری بودن پول

فرمول نظریه مقداری بودن پول، فرمولی ساده و تشکیل شده از ۴ متغیر است. در این فرمول حرف M نشان‌دهنده عرضه پول، حرف v نشان‌دهنده سرعت گردش پول، حرف p نشان دهنده سطح متوسط قیمت‌ها و حرف T نشان‌دهنده حجم معاملات کالا و خدمات است.

MV=PT

پول × سرعت گردش = قیمت × تعداد تراکنش‌ها

رشد اقتصادی

یکی دیگر از مفاهیم بحث برانگیز و مهم در اقتصاد کلان، موضوع رشد اقتصادی است. ساده‌ترین و قابل فهم‌ترین تعریف رشد اقتصادی عبارت است از افزایش بازدهی اقتصاد، در طول دوره‌ای زمانی که حداقل در ۳ ماه مورد بررسی قرار می‌گیرد. اولین شاخصی که برای سالم بودن اقتصاد یک کشور مورد بررسی قرار می‌گیرد رشد اقتصادی است. اگر در جامعه‌ای شاهد رشد اقتصادی ادامه دار باشیم، می‌توان انتظار داشت که نرخ بیکاری کاهش یافته و به دنبال آن ثروت و جمعیت کشور افزایش میابد. افزایش درآمد دولت‌ها که نتیجه رشد اقتصادی متداوم هست، می‌تواند در بخش‌های حیاتی و مهمی همچون توسعه اقتصاد و برطرف کردن کسری بودجه مصرف شود. اقتصاددانان حوزه‌ اقتصاد کلان عواملی را تحت عنوان شش عامل رشد اقتصادی معرفی کردند که عبارتند از:

  • منابع طبیعی
  • سرمایه یا زیرساخت فیزیکی
  • جمعیت یا نیروی کار
  • سرمایه انسانی
  • بهبود فناوری
  • قانون

جمع‌بندی

اصطلاح اقتصاد کلان با اصول و چهارچوب کنونی آن، برای اولین بار در نظریه‌های جان مینارد کینز در رابطه با رفتار بازار و سیاست‌های دولتی در سال ۱۹۳۷ مطرح شد. پس از آن چندین مکتب فکری در حوزه اقتصاد کلان ایجاد و توسعه یافت. برخلاف اقتصاد خرد که به مردم، شرکت‌ها، بنگاه‌ها و غیره می‌پردازد، اقتصاد کلان به مباحثی همچون تورم، سطح قیمت، نرخ رشد اقتصادی، درآمد ملی و تغییرات وضعیت بیکاری در سطح کشوری و بین‌المللی می‌پردازد.


این صفحه را برای دوستانتان بفرستید:
Copy

نظر خود را با دیگران به اشتراک بگذارید

ارسال

نظرات کاربران

نظر

عمومی

1

اقتصاد کلان Macroeconomics

راهنمای شروع بورس

چیز زیادی از بورس نمی‌دانید؟ ما گام به گام از نقطه صفر شما را همراهی می‌کنیم تا پیچیدگی‌های بورس را برایتان راحت کنیم.
روش های تامین مالی-ویژه مدیران
مدرس: پیام صالحی
شروع: ۱۶ شهریور ۱۴۰۱ ساعت : ۱۴:۰۰
شروع نشدهپیشرفته